{"id":529,"date":"2015-01-04T21:12:43","date_gmt":"2015-01-04T20:12:43","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bandasanfilep.com.mt\/TestSite\/?page_id=529"},"modified":"2025-07-14T16:20:36","modified_gmt":"2025-07-14T16:20:36","slug":"fuq-il-hajja-ta-san-filep","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/bandasanfilep.com.mt\/index.php\/fuq-il-hajja-ta-san-filep\/","title":{"rendered":"Fuq Il-\u0126ajja ta\u2019 San Filep"},"content":{"rendered":"<p><!--pixgridder:row[cols=1]--><!--pixgridder:column[col=1]--><\/p>\n<figure id=\"attachment_533\" aria-describedby=\"caption-attachment-533\" style=\"width: 180px\" class=\"wp-caption alignleft\"><a href=\"https:\/\/bandasanfilep.com.mt\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/san-filippo-neri.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-533 size-medium\" src=\"https:\/\/bandasanfilep.com.mt\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/san-filippo-neri-180x300.jpg\" alt=\"san-filippo-neri\" width=\"180\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/bandasanfilep.com.mt\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/san-filippo-neri-180x300.jpg 180w, https:\/\/bandasanfilep.com.mt\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/san-filippo-neri.jpg 192w\" sizes=\"auto, (max-width: 180px) 100vw, 180px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-533\" class=\"wp-caption-text\">San Filep<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kien jonqos fostna ktieb illi jg\u0127arraf a\u0127jar il-\u0127ajja u l-g\u0127emil tal-kbir qaddis San Filep, mill-bi\u010b\u010ba l-kbira ftit li xejn mag\u0127rufa. G\u0127alhekk jidhrilna illi \u0127asibha tajjeb wisq is-Sur Can. Dr. D. Paul Pullicino li bil-g\u0127erf u l-\u0127ila tieg\u0127u mag\u0127rufin minn kul\u0127add bi\u017c\u017cejjed, ried jag\u0127tina bit-Taljan mi\u0121buda wisq tajjeb il-\u0127ajja ta\u2019 dan il-qaddis. A\u0127na mbag\u0127ad g\u0127al min ma jafx bit-Taljan in\u0121ibu fil-qasir xi \u0127a\u0121a minn fuqha mill-a\u0127jar li nistg\u0127u.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L-isem ta\u2019 dan il-qaddis hu mag\u0127ruf wisq tajjeb fi Sqallija u l-aktar f\u2019A\u0121\u0121ira, belt minn ta\u2019 dik il-g\u017cira fejn jinsab \u0121ismu. Malta wkoll \u0121ie mag\u0127ruf bosta kmieni u \u0126a\u017c-\u017bebbu\u0121 tag\u0127na lilu jinsab im\u0127ejji sa minn bosta mijiet ta\u2019 snin ilu. Jekk mhix imxerrda i\u017cjed il-qima ta\u2019 dan il-qaddis nifhmu ili hu min\u0127abba filli hu g\u0127ex fi \u017cminijiet bosta bog\u0127od minna. Fl-ewwel \u017cmien tal-Knisja t-tifkiriet tal-Appostli, tal-Papiet, tal-G\u0127orrief tal-Knisja u tal-Martri biss, kienu l-aktar li ji\u0121u mag\u0127rufa ma\u2019 kullimkien. Tal-qaddisin l-o\u0127ra kienu j\u017commuhom biss dawk in-nies li mag\u0127hom ikunu g\u0127exu. G\u0127alhekk mill-\u0127ajja ta\u2019 San Filep ma nistg\u0127ux nafu kulma nixtiequ.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u017bew\u0121 stejjer g\u0127andna ta\u2019 dan il-qaddis, miktubin it-tnejn bil-Grieg. Il-wa\u0127da jing\u0127ad li kitibha Atanasju, Isqof ta\u2019 Lixandra u l-o\u0127ra ta\u2019 Ewsebju. L-ewwel wa\u0127da \u0121\u0121ibu li g\u0127ex fl-ewwel snin tal-Knisja fi \u017cmien San Pietru u l-o\u0127ra fil-\u0127ames seklu fi \u017cmien l-Imperaturi wlied Teodosju. Fi \u017cmien San Pietru ma setax ji\u0121ri dak kollu illi l-istori\u010bi jg\u0127idulna li g\u0127adda minnu San Filep. \u017bmien San Pietru kien \u017cmien ta\u2019 qilla kbira g\u0127all-Knisja u dak li jing\u0127ad mis-safra ta\u2019 San Filep g\u0127al Ruma ma juriniex illi l-Knisja kienet hekk im\u0127abbta. Imbag\u0127ad meta San Filep mar Sqallija mibg\u0127ut mill-Papa, Sqallija kienet ilha Nisranija. Barra minn dan, nies San Filep li kienu Insara u kellhom lil dan it-tifel fi xju\u0127ithom ma setg\u0127ux jibag\u0127tuh Ruma mfarfar filwaqt li San Pietru kien g\u0127adu \u0127aj. G\u0127alhekk je\u0127tie\u0121 ng\u0127idu li San Filep ma g\u0127ex fi \u017cmien San Pietru.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mela San Filep twieled fi \u017cmien l-Imperatur Arkadju bin Teodosju u aktarx fl-a\u0127\u0127ar sena tieg\u0127u ji\u0121ifieri fl-407 u miet fl-470. Dan kien \u017cmien li fih g\u0127exu bosta qaddisin u g\u0127orrief tal-Knisja. \u017bmien ukoll l-ere\u017ciji ta\u2019 Pela\u0121ju li kien jg\u0127id li ma ne\u0127ti\u0121ux il-grazzja t\u2019Alla biex nirb\u0127u l-\u0120enna, ta\u2019 Nestorju li kien jg\u0127id li fi Kristu jinsabu \u017cew\u0121 persuni, u ta\u2019 Eutike li kien ji\u010b\u0127ad li Kristu huwa wkoll bniedem. F\u2019dan i\u017c-\u017cmien saru ukoll \u017cew\u0121 kon\u010bilji \u0121enerali, ta\u2019 Efesu u ta\u2019 Kal\u010bedonja.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">San Filep twieled fi Tra\u010bja, minn Teodosju u Aw\u0121ja, nies tajba u g\u0127onja u fix-xju\u0127ija tag\u0127hom, wara bosta talb u weg\u0127di b\u0127al Samwel u \u0120wanni. Teodosju u Aw\u0121ja qabel kellhom tlett itfal li meta kibru taw ru\u0127hom g\u0127all-kummer\u010b. Kienu g\u0127aldaqshekk imorru kull sena f\u2019Kostantinopli u jie\u0127du mag\u0127hom bosta \u017cwiemel li kienu j\u017commu f\u2019Galazja, il-Kappado\u010bja u artijiet o\u0127ra. Kienu jmorru g\u0127all-\u0127abta ta\u2019 Settembru meta kienet issir it-tifkira tar-reb\u0127a l-kbira li g\u0127amlet il-Knisja fuq l-g\u0127edewwa tag\u0127ha, meta l-Imperatur Kostantinu taha l-pa\u010bi. Dak i\u017c-\u017cmien kienu jmorru wisq nies g\u0127al din il-festa. Darba huma u g\u0127addejjin dawn it-tlett a\u0127wa mix-xmara Sagari bit-tag\u0127bija tag\u0127hom l-ilma saqhom u g\u0127erqu b\u2019kulma kellhom. In\u0127allikom ta\u0127sbu kif baqg\u0127u Teodosju u Aw\u0121ja meta \u0127adu l-a\u0127bar. Kienu i\u017cda nies tajba u g\u0127alhekk issabbru. Ftakru f\u2019\u0120ob li kien jittama f\u2019Alla s-sid ta\u2019 kollox li jag\u0127ti u jie\u0127u meta u kif jog\u0127\u0121bu. L-omm imma, ma\u017c-\u017cmien qabadha swied ta\u2019 qalb kbir. Tama li jkollha t-tfal ma kienx fadlilha; \u0127asbet g\u0127alhekk li t\u0127alli lil \u017cew\u0121ha u tin\u0121abar f\u2019dar niesha. Alla i\u017cda \u0121ietu \u0127niena minnha u aktar ukoll minn Teodosju, li dejjem sieber, kien dejjem ibierek lil Alla u jg\u0127in lill-foqra bil-bosta.<\/p>\n<figure id=\"attachment_537\" aria-describedby=\"caption-attachment-537\" style=\"width: 300px\" class=\"wp-caption alignright\"><a href=\"https:\/\/bandasanfilep.com.mt\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/L-Ordinazjoni_ta_SF_FZahra.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-537 size-medium\" src=\"https:\/\/bandasanfilep.com.mt\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/L-Ordinazjoni_ta_SF_FZahra-300x150.jpg\" alt=\"L-Ordinazjoni San Filep\" width=\"300\" height=\"150\" srcset=\"https:\/\/bandasanfilep.com.mt\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/L-Ordinazjoni_ta_SF_FZahra-300x150.jpg 300w, https:\/\/bandasanfilep.com.mt\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/L-Ordinazjoni_ta_SF_FZahra.jpg 448w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-537\" class=\"wp-caption-text\">L-Ordinazjoni San Filep<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Lil Filippu rabbewh fil-g\u0127o\u017c\u017ca tal-li\u0121i t\u2019Alla. Aw\u0121ja xtaqet tarah qassis. U Filippu g\u0127alkemm kien mi\u0121bud; il-\u0127ajja tieg\u0127u imbag\u0127ad uriet bi\u017c\u017cejjed li din kienet sej\u0127a t\u2019Alla. Tg\u0127allem tajjeb il-Grieg u s-Sirjakk u kif nistg\u0127u na\u0127sbu da\u0127al mal-kleru tar-rit Grieg. L-omm li kienet Rumana ma kienet tixba\u2019 qatt tfa\u0127\u0127arlu \u010b-\u010berimonji tal-Knisja Rumana, tg\u0127idlu bl-ilbies tal-Papa u ta\u2019 dawk ta\u2019 madwaru, bis-sbu\u0127ija tal-g\u0127edien ta\u2019 Ruma u dan il-kliem tal-omm, ming\u0127ajr ma kienet qatt tobsor, sewa biex Filippu t\u0127ajjar li jitbieg\u0127ed minn Tra\u010bja u jmur Ruma.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Din ix-xewqa kienet kuljum tikber fih imma ma kellux il-\u0127ila juriha lil niesu. Kien jaf illi jwe\u0121\u0121g\u0127alhom qalbhom. Sa fl-a\u0127\u0127ar qalha lil xi \u0127bieb u dawn inda\u0127lu biex iwassluha lil missieru.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Lill-omm ma kienx ta\u2019 min itarrfilha hekk fis, kien wie\u0127ed ja\u0127seb li mhijiex sejra tg\u0127id iva.Il-missier meta ra l-\u0127rara li kellu t-tifel, u \u0127ass li hekk kien irid minnu Alla, sejja\u0127 lil Filippu, qallu j\u0127ejji \u0127wej\u0121u g\u0127as-safar u bag\u0127tu Ruma bil-mo\u0127bi tal-omm. Xejn ma nafu x\u2019sar mill-omm meta semg\u0127et li binha kien tbieg\u0127ed minnha. Nifhmu li billi kienet mara qaddisa ntrabtet mar-rieda t\u2019Alla u stabret. Filippu siefer ma\u2019 Ewsebju, wie\u0127ed ra\u0127eb, li baqa\u2019 sal-mewt imsie\u0127eb mieg\u0127u. Dan kien aktarx dak Ewsebju li kiteb il-\u0127ajja tieg\u0127u. F\u2019dak i\u017c-\u017cmien bosta nies kienu j\u0127allu d-dinja u jsiru r\u0127ieb, ji\u0121ifieri jg\u0127ixu \u0127ajja fis-sawm, fit-talb lil Alla, imbeg\u0127din min-nies, fl-g\u0127erien u x-xag\u0127ri tal-Lvant, marbutin dejjem mal-Knisja ta\u2019 Ruma. Is-safra ta\u2019 Filippu u Ewsebju kienet twila. Wara li kienu ilhom bosta jba\u0127\u0127ru qam ba\u0127ar qawwi u raw l-g\u0127arqa fuqhom. In\u0127allikom ta\u0127sbu f\u2019Filippu, \u2019il bog\u0127od l-ewwel darba minn ommu u minn missieru li kienu jg\u0127o\u017c\u017cuh, li kienu qalg\u0127uh bit-talb fi xju\u0127itom, li kienu tilfu qablu tlett itfal img\u0127arrqin fis-Sagari. Filippu feta\u0127 qalbu m\u2019Alla u talbu bil-\u0127rara u Alla sema\u2019 t-talb tieg\u0127u. Lin-naw\u010bier li kien rieqed deherlu San Pietru u qallu \u201cIsa fittex \u0127udli f\u2019Ruma lil Filippu g\u0127ax \u0127wejje\u0121 kbar irid Alla minnu.\u201d Qam min-ng\u0127as, sab li l-ba\u0127ar kien raqad u kul\u0127add ta\u2019 \u0127ajr lil Alla li bit-talb ta\u2019 Filippu kien \u0127elishom mill-g\u0127arqa.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Wara tlett ijiem li waslu Ruma waqa\u2019 l-\u0126add. Marru fejn kellu jqaddes il-Papa. Dan malli ra lil Filippu, jew g\u0127ax kellu dawl minn Alla, jew g\u0127ax mill-ilbies tieg\u0127u g\u0127araf x\u2019inhu, sejja\u0127lu g\u0127al fejnu biex joqg\u0127od mal-qassisin l-o\u0127ra. Filippu li ma kienx jinqala\u2019 wisq fil-Latin, ma riedx imur, imma l-Papa, li kien qaddis, mog\u0127ni mill-qawwa t\u2019Alla \u0121ag\u0127lu jag\u0127mel kif qallu u fis-sieg\u0127a u l-\u0127in g\u0127allmu jit\u0127addet tajjeb bil-Latin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L-Istorja ma tg\u0127idilniex min kien dan il-Papa imma jekk Filippu twieled fl-407 jew g\u0127al dik il-\u0127abta, sar djaknu mal-wie\u0127ed u g\u0127oxrin u mar Ruma malajr, nistg\u0127u ng\u0127idu li sab lill-Papa l-Imqaddes Celestino I. Dan kien \u017camm Kon\u010bilju f\u2019Ruma kontra Nestorju li kien jg\u0127id li Marija mhix omm Alla, ke\u010b\u010ba mill-Italja bosta ereti\u010bi, bag\u0127at fl-Ingilterra lil San Germano d\u2019Auxerre, fl-Iskozja lil San Palladio u fl-Irlanda lil San Patrizju biex ji\u0121bdu lil dawn in-nies g\u0127all-fidi Kattolika. Kien San Celestino wkoll li \u017cied fil-quddiesa l-introjtu, u l-kant tal-gradwal, u kif jg\u0127idu xi w\u0127ud il-kant ukoll tal-offertorju.<\/p>\n<figure id=\"attachment_533\" aria-describedby=\"caption-attachment-533\" style=\"width: 180px\" class=\"wp-caption alignleft\"><a href=\"https:\/\/bandasanfilep.com.mt\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/san-filippo-neri.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-533 size-medium\" src=\"http:\/\/www.bandasanfilep.com.mt\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/san-filippo-neri-180x300.jpg\" alt=\"San Filep\" width=\"180\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/bandasanfilep.com.mt\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/san-filippo-neri-180x300.jpg 180w, https:\/\/bandasanfilep.com.mt\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/san-filippo-neri.jpg 192w\" sizes=\"auto, (max-width: 180px) 100vw, 180px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-533\" class=\"wp-caption-text\">San Filep<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Filippu dam tliet xhur \u0121o Ruma li dak i\u017c-\u017cmien kien fiha x\u2019tara g\u0127ax kien i\u017c-\u017cmien li Ruma l-qadima, Ruma tal-allat qarrieqa kienet qieg\u0127da taqa\u2019 b\u010bejje\u010b, u Ruma l-\u0121dida, Ruma ta\u2019 San Pietru kienet tielg\u0127a \u0121mielha fuq ir-radam tal-qadima. Hawn kont tara l-Panteon, l-g\u0127amara tal-allat kollha (tal-\u0127a\u017cen) li kien bi\u010b\u010ba bini sabi\u0127a, fil-\u0127emda u s-skiet mag\u0127luq u mtappan. Hawn fil-Vatikan fuq il-\u0121onna ta\u2019 Neruni, fuq qabar San Pietru u San Pawl kont tilma\u0127 il-Ba\u017cilika tal-Insara li kien bena Kostantinu, il-\u0121miel tag\u0127ha. Fejn dari kienu l-\u0121onna ta\u2019 Vario u Eliogabalo, Sant\u2019Elena kienet bniet knisja sabi\u0127a g\u0127as-Salib ta\u2019 \u0120es\u00f9 Kristu. Fuq l-Esquilino fejn kienet dari d-dar ta\u2019 Plauzio Laterano kont tara mtellg\u0127a l-Ba\u017cilika Laterana mibnija wkoll minn Kostantinu. Fil-Foro Romano kien g\u0127adu s\u0127i\u0127 il-Colliseo mtebba\u2019 bid-demm tal-martri. Fuq l-g\u0127olja ta\u2019 Aventino, \u0127dejn il-knisja qieg\u0127da taqa\u2019 ta\u2019 Giunone, kont tilma\u0127 o\u0127ra tal-Insara mibnija \u0121dida lil San Sabina. \u0126dejn il-Vatikan kien inbena minn Kostantinu l-Palazz tal-Papa.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Fil-Via Appia l-Ba\u017cilika ta\u2019 San Bastjan fuq l-g\u0127erien li kienu \u0127affru r-Rumani ta\u017c-\u017cminijiet l-img\u0127oddija, li kienu kabbru l-Insara biex jidfnu l-martri u biex jiltaqg\u0127u u jishru lejlet l-g\u0127edien tag\u0127hom imsej\u0127in g\u0127alhekk \u201cv\u0121ejjel\u201d mill-kelma Latina \u201cvigiliae\u201d li tfisser \u201csahra.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Fi\u017c-\u017cmien li qeg\u0127din nit\u0127addtu dwaru, min\u0127abba f\u2019xi w\u0127ud li ma kinux i\u0121ibu ru\u0127hom kif jixraq bdew jinqatg\u0127u l-\u0121emg\u0127at ta\u2019 billejl u bdew isiru s-sawmiet lejlet dawn l-g\u0127edien, li g\u0127alhekk baqg\u0127u msej\u0127in v\u0121ejjel. Kif kellu jibqa\u2019 Filippu meta \u017car Ruma? Nist\u0127ajluh nesa lil niesu u lil daru u ma \u0127assx xewqa o\u0127ra \u0127lief li jag\u0127ti ru\u0127u kollha kemm hi g\u0127al Alla u g\u0127ar-reli\u0121jon imqaddsa tieg\u0127u.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ma nafux jekk kienx Filippu li t\u0127ajjar l-ewwel li jmur ixandar il-kelma t\u2019Alla f\u2019artijiet o\u0127ra biex ji\u0121bed in-nies g\u0127at-triq tas-sema, jew kienx il-Papa Celestino nnifsu li g\u0127amel il-\u0127sieb li jibag\u0127tu. Hu kif inhu, Celestino li kien mixg\u0127ul bi \u0127rara kbira li jxandar ir-reli\u0121jon Nisranija, meta ra l-qdusija ta\u2019 Filippu g\u0127amlu qassis u wrieh li t\u0127ajjar jibag\u0127tu f\u2019A\u0121\u0121ira, dak i\u017c-\u017cmien belt kbira fi Sqallija li kienet ma\u0127kuma wisq mid-demonju. Qallu kemm kien je\u0127tie\u0121 li jmur hemm xi wie\u0127ed mixg\u0127ul bil-\u0127rara tal-li\u0121i t\u2019Alla biex je\u0127les lil dawk in-nies mill-hemm li fih kienu jinsabu. I\u017c-\u017cag\u0127\u017cug\u0127 Filippu li kien i\u017comm ru\u0127u dejjem l-inqas fost kul\u0127add, ma setax ma jib\u017cax g\u0127all-ewwel. Imma l-Papa tah ktieb tal-Evan\u0121elju miktub minnu u g\u0127amillu l-qalb. G\u0127anieh bil-grazzja li jitkellem bosta ilsna u qallu li m\u2019g\u0127andux jara lil niesu qabel ma je\u0127les il-belt ta\u2019 A\u0121\u0121ira u ji\u0121bidha g\u0127al-li\u0121i t\u2019Alla. Filippu mbag\u0127ad bit-tama f\u2019Alla mejjel rasu, \u0127a mieg\u0127u lil Ewsebju u siefer g\u0127al Sqallija.<\/p>\n<figure id=\"attachment_534\" aria-describedby=\"caption-attachment-534\" style=\"width: 197px\" class=\"wp-caption alignright\"><a href=\"https:\/\/bandasanfilep.com.mt\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/SF_LazzPisani_Kalkara.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-534 size-medium\" src=\"https:\/\/bandasanfilep.com.mt\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/SF_LazzPisani_Kalkara-197x300.jpg\" alt=\"San Filep jiskongra\" width=\"197\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/bandasanfilep.com.mt\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/SF_LazzPisani_Kalkara-197x300.jpg 197w, https:\/\/bandasanfilep.com.mt\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/SF_LazzPisani_Kalkara.jpg 294w\" sizes=\"auto, (max-width: 197px) 100vw, 197px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-534\" class=\"wp-caption-text\">San Filep jiskongra<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">F\u2019dak i\u017c-\u017cmien, A\u0121\u0121ira kienet belt mill-akbar u mill-isba\u0127 ta\u2019 Sqallija. Illum \u0127add i\u017cjed ma jsemmiha. Sfat belt \u017cg\u0127ira, qisha ra\u0127al. L-Isqallin l-ewwel, imbag\u0127ad il-Griegi u fl-a\u0127\u0127ar ir-Rumani kellhom ta\u0127t idejhom din il-belt, u lkoll kienu jfittxu dejjem li jkabbruha i\u017cjed, isebb\u0127uha, iqawwuha u jag\u0127nuha. Im\u0127alltin mal-Isqallin kienu joqog\u0127du bosta Griegi u Rumani u g\u0127alhekk ma kinux lura fil-g\u0127erf ta\u2019 Ateni u ta\u2019 Ruma. Fi \u017cmien San Filep nifhmu li A\u0121\u0121ira kienet g\u0127adha wisq imsemmija. Nifhmu li sa minn \u017cmien San Pietru \u0121iet imxandra fiha l-li\u0121i tal-Insara b\u0127al bosta bliet o\u0127ra ta\u2019 Sqallija. Jissemmew fost id-dixxipli ta\u2019 San Pietru, Marciano li xandar il-kelma t\u2019Alla f\u2019Siraku\u017ca, Pancrazio f\u2019Taormina, Berillo f\u2019Katanja, Filippo, Libertino u Pellegrino fi bliet o\u0127ra. A\u0121\u0121ira ma setg\u0127etx tibqa\u2019 minsija u jing\u0127ad li l-appostlu tag\u0127ha kien wie\u0127ed qaddis jismu Filippu. B\u2019hekk jista\u2019 jkun li xi w\u0127ud t\u0127awdu u \u0127aduh b\u2019San Filep tag\u0127na. Imma San Filep kien mibg\u0127ut fost in-nies ta\u2019 A\u0121\u0121ira mhux biex jag\u0127milhom Insara i\u017cda biex iwettaqhom fil-fidi u je\u0127lishom mill-mo\u0127qrija tad-demonju.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kif mar l-ewwel darba f\u2019A\u0121\u0121ira j\u0127abbar l-Isem ta\u2019 Kristu, l-infern kollu \u0127ass it-telfa li kien sejjer jag\u0127mel u xewwex kemm fela\u0127 in-nies biex ma jit\u0127ajrux ji\u017colqu minn ta\u0127t difrejh. Id-demonji kienu jduru ma\u2019 dawk in-nies, i\u0127ajruhom g\u0127al kull xorta ta\u2019 \u0127a\u017cen u jwebbsulhom qalbhom biex ma jisimg\u0127ux il-kelma t\u2019Alla. G\u0127alxejn g\u0127adda \u017cmien bi \u017cmien g\u0127ax din il-\u0121lieda \u0127arxa mhux talli ma raqditx imma talli kienet i\u017cjed tis\u0127on. Fi\u017c-\u017cmien li dwaru qed nitkellmu, ma\u2019 Sqallija kollha kien kul\u0127add imwa\u0127\u0127ax bil-qilla u l-mo\u0127qrija li kienu j\u0121arrbu mid-demonji l-belt ta\u2019 A\u0121\u0121ira u l-artijiet ta\u2019 madwarha.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Malli wasal f\u2019A\u0121\u0121ira San Filep qag\u0127ad ma\u2019 Ewsebju \u0121ewwa g\u0127ar li mill-g\u0127amla tieg\u0127u g\u0127andu jkun kien fi\u017c-\u017cmien xi knisja tal-Insara. Hawn bdew imbag\u0127ad ji\u0121u n-nies i\u017curuh u jitolbuh il-grazzi li kienu je\u0127tie\u0121u. Wara jumejn tela\u2019 fuq g\u0127olja kbira minn ta\u2019 madwar l-Etna u minn hemm beda jitlob lil Alla biex je\u0127les mid-demonji l-belt ta\u2019 A\u0121\u0121ira, li kienet tidher ta\u0127tu. Filwaqt li bil-ktieb tal-Evan\u0121elju kien jag\u0127mel is-salib fuq il-belt, Ewsebju mbe\u017c\u017ca\u2019 lema\u0127 bra\u0121 s\u0127a\u0127 ta\u2019 \u0121ebel jaqg\u0127u minn dik l-g\u0127olja u jitgerbu g\u0127all-widien ta\u2019 ta\u0127tha u sema\u2019 min jg\u0127ajjat \u201cImsejknin a\u0127na kif id-drieg\u0127 ta\u2019 Filippu se j\u0121ag\u0127alna ninxe\u0127tu f\u2019dad-dag\u0127bien.\u201d Il-qawwa tat-talb lil Alla hija kbira bosta biex tke\u010b\u010bi d-demonji u Filippu li dan kien jafu tajjeb, beda jg\u0127addi ljieli s\u0127a\u0127 jitlob lil Alla ma\u2019 Ewsebju. Ewsebju kien sikwit jisma\u2019 \u0127sejjes kbar u g\u0127ajjat ta\u2019 min jg\u0127id \u201cNa\u0127arbu minn hawn, nitbieg\u0127du mnejn Filippu.\u201d Ewsebju staqsa lil Filippu x\u2019kien dan u Filippu qallu illi bosta demonji kienu jg\u0127ammru ma\u2019 dawk l-in\u0127awi u li huwa biex ike\u010b\u010bihom kien joqg\u0127od iljieli jitlob lil Alla. U hekk kien g\u0127ax wara ftit in-nirien li kien jo\u0127or\u0121u minn hemm u l-\u0121ebel li kien jaqa\u2019 u l-\u0127sarat li kienu jsiru ma nstemg\u0127ux i\u017cjed u n-nies ta\u2019 A\u0121\u0121ira strie\u0127u.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Jekk irridu ng\u0127idu l-g\u0127e\u0121ubijiet li g\u0127amel Filippu u l-grazzji li hu sawwab mis-sema fuq in-nies ta\u2019 A\u0121\u0121ira, ma ne\u0127ilsux fis. Insemmu fuq fuq xi ftit. Malli n-nies semg\u0127et b\u2019Filippu bdiet tersaq lejh bil-gzuz. Fost l-o\u0127rajn resqet it-tifla ta\u2019 wie\u0127ed ra\u0121el tajjeb u g\u0127ani li kienet ma\u0127kuma mid-demonju. U d-demonju tbieg\u0127ed minnha hekk kif Filippu g\u0127amel idu fuqha. Resqu dlonk \u0127afna o\u0127rajn u Filippu fl-isem t\u2019Alla \u0127eles mid-demonju erbg\u0127in minnhom. G\u0127ad li d-demonju jista\u2019 l-aktar fuq il-midinbin, xi drabi Alla j\u0127allih ukoll, g\u0127al ftit, ja\u0127qar it-tajbin, jew biex i\u0127arri\u0121hom fil-qdusija jew g\u0127al li jaf Hu. Kien hemm mara tajba ma\u0127qura wisq mid-demonju u din semg\u0127et b\u2019Filippu, marret fejn kien iqaddes u malli messitlu l-libsa stra\u0127et u fieqet.<\/p>\n<figure id=\"attachment_535\" aria-describedby=\"caption-attachment-535\" style=\"width: 300px\" class=\"wp-caption alignleft\"><a href=\"https:\/\/bandasanfilep.com.mt\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/SF_pittura_Mewt_FZahra.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-535 size-medium\" src=\"https:\/\/bandasanfilep.com.mt\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/SF_pittura_Mewt_FZahra-300x164.jpg\" alt=\"Il-Mewt ta' San Filep\" width=\"300\" height=\"164\" srcset=\"https:\/\/bandasanfilep.com.mt\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/SF_pittura_Mewt_FZahra-300x164.jpg 300w, https:\/\/bandasanfilep.com.mt\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/SF_pittura_Mewt_FZahra.jpg 448w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-535\" class=\"wp-caption-text\">Il-Mewt ta&#8217; San Filep<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">L-isem ta\u2019 Filippu kien beda jissemma ma\u2019 Sqallija kollha. U mhux dawk biss li jkunu m\u0127abbtin mid-demonju imma bosta morda o\u0127rajn kienu jaqilg\u0127u l-fejqan bit-talb tieg\u0127u. Kien hemm mara li mindu kellha disa\u2019 snin dejjem marida, tinfexx fid-demm. Marret fejn Filippu li kien iqaddes, xorbot mill-ilma fejn \u0127asel idejh u fieqet malajr. Xappet ukoll \u010barruta f\u2019dak l-ilma, \u0127aditha lil wa\u0127da li kienet ilha tliet snin f\u2019qieg\u0127 ta\u2019 sodda ma tistax tit\u0127arrek u malli messitha mag\u0127ha l-marida fieqet. Mara o\u0127ra li \u017cew\u0121ha kien sejjer i\u0127alliha min\u0127abba l-marda kerha li kellha, fieqet ukoll malli talbet lil Filippu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Wie\u0127ed jismu Leonzio li kellu \u0121er\u0127a wisq kerha f\u2019siequ u kien wasal fil-faqar g\u0127ax ma setax ja\u0127dem fieq ukoll bi ftit tajn li \u0121ag\u0127lu jag\u0127mel Filippu. Ie\u0127or li kien sejjer imut b\u2019gidma fieq bl-irmied ta\u2019 \u0127axixa li Filippu qallu jaqla\u2019 mir-raba\u2019. Lil mara o\u0127ra li kienet sejra tmut bit-tarbija Filippu \u0121abilha tixrob ftit ilma u g\u0127exet hi u t-tarbija. Qajjem ukoll mill-mewt tifel img\u0127arraq li ommu u missieru \u0121ew jitolbu g\u0127alih. Meta kien ifejjaq imbag\u0127ad Filippu kien aktarx i\u0127ares g\u0127as-sa\u0127\u0127a tar-ru\u0127. Wie\u0127ed xi\u0127, Atanasju, ra\u0121el x\u0127i\u0127 u \u0127a\u017cin kien migdum minn lifg\u0127a. X\u0127in mar fejnu biex ifejqu Filippu qallu \u201cFi \u0127siebek tg\u0127ix tajjeb jekk tfiq?\u201d Tlieta min-nies kienu \u0121ew minn Lidia fi Sqallija biex jixtru l-qam\u0127. Il-flus li kienu \u0127ar\u0121u bejniethom \u0121abarhom wie\u0127ed minnhom u qal li ma jafx x\u2019sar minnhom. Resqu jitolbu lil Filippu u huwa qalilhom jag\u0127mlu jdejhom fit-tajn. L-ewwel tnejn \u0127ar\u0121uha nadifa i\u017cda l-\u0127alliel \u0127ari\u0121ha mkasbra. Imbag\u0127ad stqarr dnubu, tahom il-flus u nidem. Kul\u0127add baqa\u2019 mg\u0127a\u0121\u0121eb kif \u0121arrbu l-qawwa tat-talb ta\u2019 Filippu dawn it-tnax-il ru\u0127 ta\u2019 Girgenti. Kienu gidbu fuqhom li qeg\u0127din ixewxu n-nies biex iqumu g\u0127all-\u0127akem ta\u2019 hemm u kienet inqatg\u0127etilhom g\u0127all-mewt. Kellhom jitne\u0127\u0127ew Katanja u bag\u0127tuhom g\u0127al hemm bil-g\u0127ases. L-imsejknin talbu lill-g\u0127assiesa li je\u0127duhom qabelxejn biex jaraw lil Filippu u l-g\u0127assiesa g\u0127addewhom minn A\u0121\u0121ira. Filippu li g\u0127araf li ma kienu g\u0127amlu xejn, talab lil Alla biex jinkixef li ma kellhomx \u0127tija. U hekk kien. X\u0127in marru Katanja u l-\u0127akem ta\u2019 hemm feta\u0127 l-ittra li tawh l-g\u0127assiesa, isib miktub fiha b\u2019g\u0127a\u0121eb ta\u2019 kul\u0127add, illi mhumiex \u0127atjin u g\u0127alhekk bag\u0127athom lejn djarhom. Min kien gideb fuqhom imbag\u0127ad, im\u0127abbat mid-demonju qala\u2019 wkoll ming\u0127and Filippu s-sa\u0127\u0127a tar-ru\u0127 u tal-\u0121isem.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Fost l-g\u0127e\u0121ubijiet li g\u0127amel Filippu mhux ta\u2019 min i\u0127alli dan. Bniedem g\u0127ani minn Palermo qatt ma kellu tfal u kien wisq mixtieq li jkollu. X\u0127in sema\u2019 b\u2019Filippu mar jifta\u0127 qalbu mieg\u0127u. Filippu qallu jitlob lil Alla u ma jdumx ma jkun mismug\u0127. Meta re\u0121a\u2019 g\u0127al daru sab il-mara fer\u0127ana g\u0127ax kienet rat xwejja\u0127 (kien Filippu) li qallha li ma ddumx ma jkollha tifel. U hekk \u0121ara. Kellhom tifel li semmewh Filippu u li ma\u017c-\u017cmien sar qassis. Dan it-tifel baqa\u2019 sikwit i\u017cur lil Filippu u qala\u2019 ming\u0127andu, ftit qabel ma miet, libsa, illi \u0127adha mieg\u0127u f\u2019Palermo u fejjaq billi mess mag\u0127ha bosta morda.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Wara \u0127ajja mg\u0127oddija fil-\u0127emda g\u0127all-\u0121id tal-erwie\u0127 u fil-qdusija, Filippu \u0121ie biex imut. Erbg\u0127in sena kien ilu ja\u0127dem f\u2019A\u0121\u0121ira. In-nies kienu strie\u0127u mill-mo\u0127qrija tad-demonji, kienu twettqu fir-reli\u0121jon ta\u2019 Kristu. Kien xieraq li Filippu jmur jit\u0127allas fis-sema g\u0127all-\u0127idma tieg\u0127u. Meta g\u0127araf li waslet is-sieg\u0127a tieg\u0127u, filg\u0127odu wara li qaddes mar fejn kien \u0121ag\u0127al li jsirlu l-qabar, ni\u017cel imtedd \u0121o fih, u miet b\u2019dawn il-kelmiet f\u2019fommu \u201cDan hu g\u0127al dejjem il-mistrie\u0127 tieg\u0127i.\u201d B\u2019dawn il-kelmiet wera li g\u0127alih il-mewt ma kinitx \u0127lief raqda \u0127elwa, \u0127lief safra minn din il-\u0127ajja ta\u2019 ta\u0127bit u tbatija g\u0127al o\u0127ra ta\u2019 mistrie\u0127 u ta\u2019 hena g\u0127al dejjem. Sbej\u0127a kienet il-mewt ta\u2019 Filippu g\u0127ax il-\u0127ajja tieg\u0127u kienet kollha tjieba u qdusija. Il-qabar tieg\u0127u dam \u017cmien miftu\u0127 u n-nies minn Sqallija kollha bdew \u0121ejjin jitolbuh il-grazzji. Filippu wara mewtu wkoll baqa\u2019 jsawwab lil kull min jersaq fejnu grazzji kbar mis-sema. Fuq il-qabar tieg\u0127u nbniet knisja fejn saret dar ta\u2019 r\u0127ieb u dawn baqg\u0127u jishru fuq il-qabar ta\u2019 Filippu u g\u0127al bosta minnhom il-knisja kienet tg\u0127odd mal-qaddisin. Imbag\u0127ad in-nies ta\u2019 A\u0121\u0121ira baqg\u0127u u g\u0127adhom sal-lum jaqilg\u0127u grazzji kbar bit-talb ta\u2019 Filippu. L-g\u0127adam tieg\u0127u baqa\u2019 g\u0127al \u017cmien twil fil-qabar. Imbag\u0127ad wara xi \u017cmien \u0121ie mi\u0121bur u mag\u0127luq \u0121o senduq tal-fidda fl-altar tal-g\u0127ar ta\u2019 ta\u0127t il-knisja. Bi\u010b\u010ba sbej\u0127a minn g\u0127adma ta\u2019 drieg\u0127u tinsab f\u2019\u0126a\u017c-\u017bebbu\u0121 tag\u0127na. Kien qalag\u0127ha minn A\u0121\u0121ira u taha li\u017c-\u017bebbu\u0121in il-Granmastru Manoel de Vilhena f\u2019Novembru tal-1723.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Il-qima li g\u0127andhom i\u017c-\u017bebbu\u0121in lejn San Filep hija kbira. Xhieda ta\u2019 dan hija l-vara tal-fidda kbira u sabi\u0127a li g\u0127amlulu fl-1863. A\u0127na nifir\u0127ulhom minn qalbna. San Filep jitlob dejjem g\u0127alihom u jaqlg\u0127alhom ming\u0127and Alla l-isba\u0127 grazzja li jista\u2019 bniedem jixtieq.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"http:\/\/www.bandasanfilep.com.mt\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/San_filep.jpg\">\u00a0<\/a><\/p>\n<figure id=\"attachment_532\" aria-describedby=\"caption-attachment-532\" style=\"width: 300px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/bandasanfilep.com.mt\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/San_filep_purc.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-532 size-medium\" src=\"https:\/\/bandasanfilep.com.mt\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/San_filep_purc-300x225.jpg\" alt=\"San_filep_purc\" width=\"300\" height=\"225\" srcset=\"https:\/\/bandasanfilep.com.mt\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/San_filep_purc-300x225.jpg 300w, https:\/\/bandasanfilep.com.mt\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/San_filep_purc.jpg 448w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-532\" class=\"wp-caption-text\">L-istatwa ta&#8217; San Filep waqt il-pur\u010bissjoni<\/figcaption><\/figure>\n<div class=\"one-half last\">\n<p style=\"text-align: right;\">Kitba: C \u00a9<\/p>\n<\/div>\n<p><!--\/pixgridder:column[col=1]--><!--\/pixgridder:row[cols=1]--><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kien jonqos fostna ktieb illi jg\u0127arraf a\u0127jar il-\u0127ajja u l-g\u0127emil tal-kbir qaddis San Filep, mill-bi\u010b\u010ba l-kbira ftit li xejn mag\u0127rufa. G\u0127alhekk jidhrilna illi \u0127asibha tajjeb wisq is-Sur Can. Dr. D. Paul Pullicino li bil-g\u0127erf u l-\u0127ila tieg\u0127u mag\u0127rufin minn kul\u0127add bi\u017c\u017cejjed, ried jag\u0127tina bit-Taljan mi\u0121buda wisq tajjeb il-\u0127ajja ta\u2019 dan il-qaddis. A\u0127na mbag\u0127ad g\u0127al min [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"page-templates\/page-sidebar-none.php","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-529","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bandasanfilep.com.mt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/529","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bandasanfilep.com.mt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/bandasanfilep.com.mt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bandasanfilep.com.mt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bandasanfilep.com.mt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=529"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/bandasanfilep.com.mt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/529\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6037,"href":"https:\/\/bandasanfilep.com.mt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/529\/revisions\/6037"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bandasanfilep.com.mt\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=529"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}